Wrzesień za pasem, a jak to we wrześniu bywa… duża część dzieci rozpoczyna swoją przygodę ze szkołą, przedszkolem czy żłobkiem…
Oczywiście jest z tym związana cała masa emocji, ale też… przygotowań, a jednym z tematów, który z pewnością się przewija, jest temat obuwia zamiennego.
Dziś zajmiemy się tematem kapci dla najmłodszych, ale tak naprawdę, bardzo podobne cechy powinny posiadać również buciki dla nieco starszych dzieci.
Dobre kapcie do żłobka i przedszkola powinny przede wszystkim dobrze pasować do stopy dziecka i pozwalać jej swobodnie pracować.
Kapcie do żłobka
W zależności od placówki możemy spotkać się z bardzo różnymi zasadami.
W jednej pantofelki będą obowiązkowe dla każdego Maluszka. W innej zamienne buciki będą potrzebne dopiero dzieciom, które samodzielnie chodzą, a te, które jeszcze nie są na tym etapie, mogą spokojnie zostać w skarpetkach z antypoślizgową podeszwą.
I teoretycznie… wszystko jasne.
„Schody” zaczynają się zwykle chwilę później – dokładnie wtedy, kiedy Rodzic zaczyna szukać TYCH JEDYNYCH. NAJLEPSZYCH. IDEALNYCH. 😉
Skórzane? Bawełniane? Klasyczne pantofelki? Skarpety z podgumowaną podeszwą? Sandałki? Z usztywnioną kostką? Z profilowaną wkładką? A może barefoot?
I nagle z niewinnego zakupu kapci robi nam się małe śledztwo. Warto je przeprowadzić, bo okazuje się, że buciki nie pozostają bez wpływu na stopy i aktywność Malucha.
Jak pokazują badania, obecność obuwia na małej stópce nie pozostaje bez wpływu na parametry chodu małego dziecka. W obuwiu, dzieci chodzą szybciej, stawiając dłuższe kroki. Ruch stopy jest ograniczony i wzrasta czas, w jakim stopa ma kontakt z podłożem (1).
Inne badania mówią, że dzieci, które spędzały większość czasu boso, osiągają lepsze wyniki w testach skoczności i mają lepszą równowagę w porównaniu z tymi dziećmi, które dużą część czasu spędzają w obuwiu… (2)
No dobrze…
Czy w takim razie wymaganie kapci w żłobku jest jakimś zamachem na rozwój małej stópki?
Oczywiście, że nie. 😊
W placówkach obuwie ma również bardzo praktyczną funkcję.
Ma chronić stopę przed urazem, chłodnym podłożem czy poślizgnięciem. Nietrudno sobie przecież wyobrazić Maluszka biegnącego po mokrych płytkach w łazience…
Dlatego zamiast zastanawiać się, czy kapcie są „dobre” albo „złe”, warto zadać sobie inne pytanie:
Jak wybrać takie, które ochronią stopę, ale jednocześnie będą możliwie mało przeszkadzały jej w naturalnej pracy?
I tutaj powoli zbliżamy się do sedna.
Kapcie do żłobka – 5 rzeczy, o których warto pomyśleć przed zakupem.
Maluszek będzie spędzał w pantofelkach całkiem sporo czasu.
To właśnie dlatego warto zadbać o to, by dobrze pasowały do małej stópki – by były wygodne i w żadnym stopniu nie ograniczały swobody ruchów.
Dobierając rozmiar, warto odpowiednio dobrać bucik nie tylko do długości, ale również do tęgości stopy pamiętając o tym, że całkowita długość wkładki powinna być przynajmniej o kilka mm (dla najmłodszych najlepiej 6-8mm) większa od całkowitej długości obciążonej stopy. Tylko wtedy zapewnimy dziecku wystarczająco dużo przestrzeni nie tylko na wzrost, ale również ruch stópki podczas chodu.
Bucik powinien też dobrze pasować na szerokość stopy oraz być dopasowany do wysokości podbicia (wiem, łatwiej napisać niż znaleźć taki, ale to wysiłek, który zaprocentuje).
Maluszek będzie dużo się ruszał.
To właśnie dlatego warto zadbać o to, by pantofelek nie utrudniał ruchów małej stópce – by był giętki, elastyczny i nie stanowił przeszkody w swobodnym eksplorowaniu świata.
Podeszwę powinniśmy z łatwością wykręcać we wszystkich kierunkach, a sam bucik powinien dobrze współpracować z ruchami małej stópki.
Zdrowo rozwijające się nóżki nie muszą, a nawet nie powinny być usztywnione w okolicach kostki. Pantofelki powinny być lekkie – takie, w które sami chętnie byśmy wskoczyli. 😊
Stopy dziecka biorą udział w procesach termoregulacji.
To właśnie dlatego warto zwrócić szczególną uwagę na to, aby pantofelki wykonane były z naturalnych, oddychających materiałów, a wentylowana podeszwa będzie czymś, czego nie sposób przecenić.
Paluszki Maluszka rozpoczynającego przygodę z chodzeniem biorą baaardzo aktywny udział w utrzymaniu równowagi.
To dlatego w szczególny sposób warto zadbać o to, by miały one wystarczająco dużo miejsca na swobodny ruch. Na pewno nie mogą pozostawać uciśnięte, dlatego buciki z szerokimi noskami są tutaj szczególnie mile widziane.
Przód kapcia powinien odwzorowywać naturalny kształt stopy i zostawiać palcom przestrzeń na swobodne ułożenie.
Zbyt wąski przód kapcia może sprzyjać deformacjom.
Podeszwa stopy dziecka rozpoczynającego przygodę z chodzeniem wypełniona jest tzw. podściółką tłuszczową.
U małego dziecka okolica łuku stopy jest naturalnie wypełniona podściółką tłuszczową. To jedna z przyczyn, dla których stopa może wyglądać na płaską.
Podściółka tłuszczowa Spitzy’ego (która czasami… przyprawia Rodziców o zawrót głowy sprawiając, że zastanawiają się oni czy Maluszek przypadkiem nie ma płaskostopia…) spełnia dwie bardzo ważne funkcje. Po pierwsze chroni delikatne struktury małej stópki, a po drugie… zwiększa jej powierzchnię podtrzymująco – nośną.
To dlatego zdrowo rozwijającej się stópce nie jest potrzebne żadne dodatkowe wsparcie i pantofelki wcale nie muszą posiadać wyprofilowanej wkładki.
Jakie kapcie do żłobka i przedszkola wybrać? Moja krótka checklista fizjoterapeuty
Jeśli po przeczytaniu wszystkich wcześniejszych informacji nadal zastanawiasz się: „Dobrze, ale czego konkretnie mam szukać w sklepie?”, zapamiętaj kilka rzeczy.
Dobre kapcie do żłobka lub przedszkola powinny:
- dobrze pasować do długości, szerokości i wysokości stopy,
- zostawiać palcom miejsce na swobodny ruch,
- mieć lekką i elastyczną podeszwę,
- nie ograniczać ruchów stopy i stawu skokowego,
- dobrze trzymać się stopy, ale jej nie usztywniać,
- mieć zupełnie płaską podeszwę (zero drop),
- być lekkie,
- być wykonane z materiałów zapewniających stopie komfort termiczny,
- mieć podeszwę zapewniającą dobrą przyczepność do podłoża.
Kapcie powinny być lekkie i elastyczne, tak aby podeszwa mogła współpracować z ruchami małej stopy.
I jeszcze jedno: dobre kapcie nie muszą wyglądać „ortopedycznie”.
Zdrowo rozwijająca się stopa nie potrzebuje ciężkiego, wysokiego buta, twardego zapiętka ani profilowanej wkładki tylko dlatego, że dziecko jest małe.
Najważniejsze jest dopasowanie obuwia do konkretnej stopy i pozostawienie jej możliwości swobodnej pracy.
Czy kapcie do przedszkola powinny mieć sztywny zapiętek?
To jedno z pytań, które bardzo często pojawia się przy wyborze obuwia dla dziecka.
Tylna część kapcia powinna pomagać utrzymać bucik na stopie. Nie oznacza to jednak, że musi być bardzo twarda.
Zapiętek powinien pomagać utrzymać kapcie na stopie. Nie musi jednak tworzyć wokół pięty sztywnej skorupy.
Zdrowa stopa dziecka potrzebuje ruchu. Jeśli mocno ją usztywnimy, odbieramy jej część możliwości samodzielnej pracy.
Dlatego patrzyłabym przede wszystkim na to, czy:
- pięta nie wysuwa się z kapcia podczas chodzenia,
- dziecko nie musi podkurczać palców, żeby utrzymać bucik na stopie,
- tylna część buta nie uciska i nie ogranicza ruchu,
- kapcie pozostają na swoim miejscu podczas biegania, kucania czy wchodzenia po schodach.
Zapiętek ma więc otulać piętę i pomagać utrzymać but na stopie, a nie działać jak sztywna skorupa.
Kapcie za kostkę czy przed kostkę?
Jeśli mówimy o zdrowo rozwijającym się dziecku, nie ma potrzeby wybierania kapci za kostkę tylko po to, aby „ustabilizować stopę”.
Wysoka i sztywna cholewka może ograniczać ruchy w stawie skokowym. A przecież żłobek i przedszkole to miejsca, w których dziecko nie tylko chodzi.
Maluch biega, kuca, siada na podłodze, wstaje, wspina się, tańczy, próbuje podskakiwać i wykonuje w ciągu dnia tysiące różnych ruchów.
But powinien mu w tym możliwie mało przeszkadzać.
Dlatego na co dzień wybierałabym raczej lekkie kapcie z cholewką kończącą się poniżej kostki.
Oczywiście istnieją sytuacje, w których specjalista może zalecić dziecku inny rodzaj obuwia. Wtedy kierujemy się indywidualnym zaleceniem, a nie ogólnymi zasadami dotyczącymi zdrowo rozwijających się stóp.
Czy kapcie do przedszkola powinny mieć profilowaną wkładkę?
W przypadku zdrowo rozwijającej się stopy nie kupowałabym kapci z profilowaną wkładką.
Małe dzieci bardzo często mają stopy, które rodzicom wydają się płaskie. Jest to związane między innymi z budową małej stopy i jej naturalnym rozwojem.
Samo to, że u dwu- czy trzylatka nie widzisz wyraźnego łuku stopy, nie oznacza jeszcze, że trzeba go stworzyć przy pomocy wkładki.
Stopa potrzebuje przede wszystkim ruchu, możliwości zmiany obciążenia i pracy mięśni.
Jeśli wygląd stóp dziecka rzeczywiście Cię niepokoi, lepiej skonsultować dziecko niż samodzielnie wybierać „korekcyjne” kapcie.
Kapcie barefoot do żłobka i przedszkola – czy to dobry wybór?
Barefoot stał się w ostatnich latach bardzo popularnym określeniem.
I rzeczywiście, wiele cech obuwia określanego jako barefoot jest dokładnie tym, czego szukam również jako fizjoterapeutka:
- szeroki przód,
- dużo miejsca dla palców,
- cienka i elastyczna podeszwa,
- niewielka masa buta,
- brak mocnego profilowania wkładki,
- brak dużej różnicy wysokości między piętą a przodem stopy.
Ale zwróć uwagę na coś bardzo ważnego.
Sama etykieta „barefoot” nie jest dla mnie najważniejsza.
Zamiast zaczynać zakupy od napisu na pudełku, weź kapcie do ręki. Zegnij je. Skręć podeszwę. Zajrzyj do środka. Sprawdź kształt noska. Załóż je dziecku i zobacz, jak się w nich porusza.
Możesz znaleźć bardzo dobre kapcie bez określenia „barefoot” i możesz znaleźć model reklamowany jako barefoot, który akurat do stopy Twojego dziecka nie będzie dobrze pasował.
Nie szukamy modnej nazwy. Szukamy dobrego dopasowania.
Szeroki nosek – czyli właściwie jaki?
„Szeroki nosek” nie oznacza po prostu dużego buta.
Spójrz na dziecięcą stopę z góry. Palce nie układają się w szpic. Przód stopy jest stosunkowo szeroki i właśnie takiej przestrzeni powinien dostarczać but.
Palce powinny móc swobodnie się poruszać i rozstawiać.
To szczególnie ważne u dzieci, które dopiero doskonalą chodzenie. Stopa cały czas reaguje na podłoże i niewielkie zmiany równowagi.
Jeśli przód buta mocno zwęża się w kierunku palców, sama długość wkładki niewiele nam mówi. Bucik może być wystarczająco długi, a jednocześnie za ciasny.
Dlatego oceniając kapcie, zawsze patrzę na długość i szerokość.
Kapcie dla dziecka z szeroką stopą lub wysokim podbiciem
To częsty scenariusz:
„Kupiłam rozmiar zgodnie z tabelą. Długość jest dobra, ale za nic nie mogę dopiąć rzepa”.
I tutaj dochodzimy do bardzo ważnej zasady.
Rozmiar buta to nie tylko długość stopy.
Ta sama długość stopy nie oznacza takiego samego dopasowania. Liczy się również szerokość, tęgość i wysokość podbicia.
Dwie stopy o identycznej długości mogą potrzebować zupełnie innych modeli kapci.
Jedno dziecko będzie miało stopę:
drugie:
a jeszcze inne:
- pulchną i z wysokim podbiciem.
Dlatego szczególnie przy wysokim podbiciu lub szerokiej stopie bardzo lubię kapcie z dużą możliwością regulacji, np. odpowiednio długim rzepem.
Nie kupowałabym natomiast większego rozmiaru tylko dlatego, że właściwy rozmiar jest za wąski.
Jeżeli kapcie są za ciasne na szerokość, szukamy innego modelu, a nie dłuższego buta.
Jeśli masz trudność z dopasowaniem bucików do gabarytów stopy Twojego dziecka, to tutaj umieściłam wpis z przykładowymi modelami butów dla konkretnych rodzajów małych stópek: WĄSKA, NORMALNA CZY PULCHNA? Konkretne modele bucików na różne rodzaje małych stópek.
Jak zmierzyć stopę dziecka przed zakupem kapci?
Najlepiej mierzyć obie stopy, kiedy dziecko stoi i równomiernie je obciąża.
Stopę mierzymy w obciążeniu. Zmierz obie stopy i rozmiar dobieraj do większej z nich.
Dlaczego obie?
Bo jedna stopa może być odrobinę dłuższa od drugiej i wtedy rozmiar dobieramy do większej.
Nie kierowałabym się natomiast wyłącznie numerem buta.
Rozmiar 24 jednej firmy może mieć zupełnie inną długość wewnętrzną niż rozmiar 24 innego producenta.
Dlatego:
- zmierz długość obu stóp,
- sprawdź tabelę konkretnego producenta,
- sprawdź długość wewnętrzną kapcia,
- zwróć uwagę również na szerokość i podbicie,
- jeśli możesz, zobacz dziecko w kapciach w ruchu.
Ile zapasu powinny mieć kapcie dla dziecka?
Kapcie nie powinny kończyć się dokładnie tam, gdzie kończą się palce.
Stopa potrzebuje dodatkowej przestrzeni między innymi dlatego, że pracuje i przesuwa się podczas chodu, a do tego bardzo szybko rośnie.
Z drugiej strony nie warto kupować ogromnych kapci „na cały rok”.
Zbyt duży but może przesuwać się na stopie i sprawiać, że dziecko zacznie próbować utrzymywać go palcami albo zmieni sposób chodzenia.
U najmłodszych dzieci kilka dodatkowych milimetrów jest potrzebne. W praktyce, przy kapciach dla małego dziecka, około 6–10 mm przestrzeni przed najdłuższym palcem może być rozsądnym punktem wyjścia, ale zawsze trzeba uwzględnić konstrukcję konkretnego modelu i to, jak but zachowuje się na stopie.
Jak sprawdzić, czy kapcie są dobrze dobrane?
Kiedy dziecko ma już kapcie na stopach, pozwól mu chwilę się poruszać.
Niech przejdzie się, pobiegnie, przykucnie, spróbuje stanąć na palcach.
Zwróć uwagę:
- czy pięta nie wypada z buta,
- czy kapcie nie obracają się na stopie,
- czy dziecko nie szura nimi po podłodze,
- czy nie zaczyna chodzić wyraźnie inaczej,
- czy palce mają miejsce,
- czy po zdjęciu kapci nie widać mocnych miejsc ucisku,
- czy zapięcie można dopasować bez bardzo mocnego zaciskania.
Czasami rodzic długo analizuje tabelę rozmiarów, a dziecko po kilku krokach bardzo wyraźnie pokazuje nam, że dany model po prostu nie współpracuje z jego stopą.
Skarpety antypoślizgowe czy kapcie do żłobka?
Jeśli dziecko jeszcze nie chodzi lub dopiero zaczyna stawiać pierwsze kroki, a placówka na to pozwala, dobrze dopasowane skarpety antypoślizgowe mogą być bardzo prostym rozwiązaniem.
Ważne jednak, aby rzeczywiście dobrze trzymały się stopy.
Luźna skarpeta, której gumowa część po kilku krokach ląduje na boku stopy, przestaje spełniać swoją funkcję.
Czy sandałki mogą być kapciami do przedszkola?
Mogą, jeśli spełniają te same kryteria co dobre kapcie.
Patrzyłabym przede wszystkim na:
- elastyczność podeszwy,
- szerokość przodu,
- możliwość regulacji,
- niewielką masę,
- dobrą przyczepność,
- to, czy sandał pozostaje stabilnie na stopie podczas ruchu.
Jak często sprawdzać rozmiar kapci?
Mała stopa rośnie naprawdę szybko.
Dlatego nie zakładałabym, że skoro we wrześniu kapcie były dobre, to będą takie również w styczniu.
Co kilka tygodni warto po prostu sprawdzić:
- gdzie znajdują się palce,
- czy rzep nadal zapina się tak samo,
- czy kapcie nie zrobiły się ciasne na szerokość,
- czy dziecko nadal porusza się w nich swobodnie.
To zajmuje minutę, a może oszczędzić wielu tygodni chodzenia w zbyt małym obuwiu.
Jakich kapci dla dziecka raczej bym nie wybierała?
Jeśli stopa dziecka rozwija się prawidłowo i nie mamy innych zaleceń specjalisty, ostrożnie podchodziłabym do kapci, które są:
- ciężkie,
- bardzo sztywne,
- mocno zwężone przy palcach,
- wysokie i usztywniające kostkę,
- wyposażone w mocno profilowaną wkładkę bez konkretnego wskazania,
- dużo za duże „żeby starczyły na dłużej”,
- tak luźne, że dziecko musi walczyć o utrzymanie ich na stopie.
Kapcie powinny chronić stopę.
Nie powinny wykonywać całej pracy za nią.
Kapcie do żłobka i przedszkola – co wybrałabym jako fizjoterapeutka?
Nie mam jednej marki ani jednego modelu, który będzie najlepszy dla każdego dziecka.
I dobrze.
Dziecięce stopy naprawdę różnią się między sobą.
Dlatego zamiast zaczynać od pytania:
„Które kapcie są najlepsze?”
zaczęłabym od tego:
„Jaką stopę ma moje dziecko i który model da jej wystarczająco dużo miejsca, a jednocześnie będzie dobrze się na niej trzymał?”
Jeśli mam wybrać między pięknym modelem, który nie pasuje do stopy, a mniej efektownym, który jest lekki, elastyczny, szeroki w palcach i dobrze dopasowany, wybiorę ten drugi.
FAQ – najczęstsze pytania o kapcie do żłobka i przedszkola
Jakie kapcie do żłobka dla dziecka, które dopiero zaczyna chodzić?
Im mniej kapcie będą ograniczały pracę stopy, tym lepiej. Szukałabym bardzo lekkiego, elastycznego modelu z szerokim przodem i dobrą przyczepnością. Jeśli placówka na to pozwala, u dziecka stawiającego dopiero pierwsze kroki można również rozważyć dobrze dopasowane skarpety antypoślizgowe lub lekkie skarpeto-buty.
Czy kapcie barefoot są dobre do przedszkola?
Mogą być bardzo dobrym wyborem, jeśli dobrze pasują do stopy dziecka. Sam napis „barefoot” nie wystarcza. Zawsze sprawdzamy szerokość, długość, elastyczność, sposób trzymania stopy i komfort dziecka.
Czy dziecko powinno mieć kapcie z usztywnianą piętą?
Zdrowo rozwijająca się stopa nie wymaga profilaktycznego, bardzo sztywnego usztywnienia pięty. Tylna część kapcia powinna pomagać utrzymać go na stopie, ale nie powinna niepotrzebnie blokować ruchu.
Czy kapcie do przedszkola powinny być za kostkę?
Nie ma takiej potrzeby u zdrowo rozwijającego się dziecka. Na co dzień lepiej sprawdza się lekka konstrukcja, która nie ogranicza ruchu w stawie skokowym.
Czy kapcie powinny mieć wkładkę profilowaną?
Nie wybierałabym profilowanej wkładki „na wszelki wypadek”. Jeśli istnieją wskazania do zastosowania specjalnej wkładki lub obuwia, powinny wynikać z indywidualnej oceny dziecka.
Ile większe powinny być kapcie dla dziecka?
Potrzebna jest niewielka przestrzeń na pracę i wzrost stopy, ale kapcie nie mogą być tak duże, żeby przesuwały się podczas chodzenia. U najmłodszych dzieci orientacyjnie możemy myśleć o kilku dodatkowych milimetrach zawsze oceniając jednocześnie dopasowanie całego buta.
O ilu milimetrach dokładnie? 6-8mm dla tych, stawiających pierwsze kroczki oraz ok. 10-12mm dla dzieci chodzących wprawnie.
Jakie kapcie dla dziecka z szeroką stopą?
Nie kupuj większego rozmiaru tylko po to, aby uzyskać większą szerokość. Szukaj modelu przeznaczonego na szerszą stopę, z szerokim przodem i możliwością regulacji.
Jakie kapcie dla dziecka z wysokim podbiciem?
Najłatwiej dopasować modele, które szeroko się otwierają i pozwalają regulować cholewkę za pomocą odpowiednio długiego rzepa. Zawsze sprawdzaj nie tylko długość, lecz także wysokość wnętrza buta.
Podsumowując:
- Pantofelki dla dziecka mają dostosować się do stópki, a nie odwrotnie. 😊
- Mają stanowić dla niej ochronę, a nie przeszkodę.
- Mają być lekkie jak piórko, giętkie i elastyczne. Takie, w których stópka poczuje się jak ryba w wodzie!
Dziecko nie chce nosić kapci do żłobka – co zrobić?
Jeśli samo znalezienie odpowiednich bucików to dopiero połowa sukcesu, bo Twój Maluszek za nic w świecie nie chce założyć kapci, nie zmuszaj go od razu do długiego noszenia. Czasem potrzeba po prostu trochę czasu i oswojenia z nowym doświadczeniem.
Więcej o tym, jak przyzwyczaić dziecko do noszenia butów, pisałam w osobnym artykule → Dziecko nie chce założyć butów – jak pomóc mu się z nimi zaprzyjaźnić?
A może macie jakieś swoje patenty? Może ulubione buciki, które Wasze dzieci pokochały? Dajcie znać w komentarzu! 😊
Źródła:
- Caleb Wegener, Adrienne E Hunt, Benedicte Vanwanseele, Joshua Burns, Richard M Smith: Effect of children’s shoes on gait: a systematic review and meta-analysis; J Foot Ankle Res. 2011; 4: 3.
- Hollander, K et al 2018. Motor skills of children and adolescent are influenced by growing up barefoot or shod. Frontiers in Pediatrics Vol.6: 1-6.
